معرفی کتاب/ نامه‌ی سرگشاده به اسکندر کبیر

شهر کتاب/ گفت‌وگو با مهشيد نونهالي، برگزيده‌ي کتاب سال نامه‌ي سرگشاده به اسکندر کبير نوشته‌ي پي‌ير بريان با ترجمه‌ي مهشيد نونهالي، يکي از برگزيدگان سي‌وسومين دوره‌‌ي کتاب سال جمهوري اسلامي در حوزه‌ي تاريخ است. گفت‌وگوي کوتاهي با مهشيد نونهالي مترجم اين اثر کرديم که از نظر شما خواهد گذشت: چنانچه ممکن است مختصري درباره‌ي موضوع اين کتاب توضيح دهيد. نويسنده‌ي اين کتاب مورخ معتبر معاصر فرانسوي است که بسيار به کارهاي‌اش استناد مي‌شود. تخصص بريان، اسکندر و هخامنشيان است. کتاب «تاريخ امپراتوري هخامنشيان: از کوروش تا اسکندر» او پيش از اين به فارسي ترجمه شده است. اين کتاب به پيشنهاد ناشر در اختيار من قرار گرفت و من ابتدا به دليل اين‌که کار تاريخي تخصص من نيست، از پذيرش آن سر باز زدم. بنا به پيشنهاد آقاي سنگاري ـ دبير مجموعه ـ تصميم گرفته شد يک بار اين کتاب را بخوانم و بعد از آن نظر بدهم. با خواندن آن متوجه وجه ادبي اين اثر شدم و اين وجه آن را براي‌ام تمايز کرد. نويسنده از ديد مورخي در سال ۲۰۰۰ هفت نامه به اسکندر مي‌‌نويسد و در آن کارهاي اسکندر را نقد و بررسي مي‌کند. اين کتاب از حيث تاريخي حائز چه نکته‌ي تازه‌اي است؟ استنباط من اين است که اين کتاب تا حدي مي‌‌خواهد از اسکندر توهم‌زدايي کند. در نزد اروپاييان چنين تفکري رايج است که همه چيز با اسکندر شروع شده است و نسبت به دستاوردهاي شرق در فکر و سلوک اسکندر بي‌توجهي بسيار شده است. اما نويسنده اين اثر، وقايع پس از اسکندر را بازگويي کرده است و حتا در پايان روز هفتم خطاب به اسکندر آورده «با هم در تماس باشيم؟» و نشاني ايميلش را هم درج کرده است. آيا بارز بودن وجه ادبي اثر، از وجه تاريخي آن کاسته است؟ نويسنده‌ي اين اثر به شدت مستند کار مي‌‌کند. بايد اشاره کنم که اين کتاب مطلقا ماجراي تاريخي نيست که پروبال يافته و داستاني شده است. نوشته‌هاي اين کتاب کاملا مستند هستند و صرفا اين استنادات در حال و هواي ادبي بيان شده‌اند. گويي نويسنده کتابي تاريخي با سليقه‌اي ادبي نگاشته است. شناخت شما از نويسنده پيش از ترجمه‌ي اين کار چقدر بود؟ من پي‌ير بريان را در حد کتاب‌ تاريخ هخامنشيان مي‌شناختم و پيش از اين صرفا نگاهي به کارهاي‌اش انداخته بودم اما طوري نبود که کارهاي‌اش را دنبال کنم. شما بيشتر به عنوان مترجم ادبي و حتي هنري شناخته شده‌ايد، چه حسي داريد از که به عنوان مترجم حوزه‌ي تاريخ اين جايزه به شما تعلق مي‌گيرد؟ از نظر خودم فرق نمي‌کند که اين جايزه در اين بخش به من تعلق مي‌گيرد. من کار خودم را مي‌کنم. به گمان من بايد به متن وفادار بود. هر نويسنده توقع دارد آن‌چه مي‌نويسد در ترجمه گفته شود. من اهل ترجمه‌ي کتاب‌هاي تاريخي خشک و مستندگونه نيستم اما بعد از خواندن اين کتاب آن را دور از روال کاري خود نديدم. اين کار هم در ادامه‌ي ترجمه‌‌ي تحليلي، تاريخي، ادبي و هنري‌ام قرار مي‌گيرد. با کانال تلگرامي آخرين خبر همراه شويد telegram.me/akharinkhabar