با تجویز«تخم کبوتر»زمان طلایی گفتار درمانی را نکُشید

عطيه اشتري با بيان اينکه طي سال‌هاي اخير آگاهي خانواده‌ها از رشته گفتاردرماني افزايش يافته اما هنوز هم در اين زمينه نيازمند افزايش آگاهي هستيم، اظهار کرد: رشته گفتار درماني داراي طيف فعاليت بسيار وسيعي است، اما برخي افراد تصور مي‌کنند که گفتاردرماني، صرفاً از طريق صحبت کردن انجام مي‌شود. 

اشتري با اشاره به شيوع برخي اختلالات گفتار و زبان و تاثير گفتاردرماني در درمان اين اختلالات گفت: حدود پنج تا ۱۵ درصد از افراد جامعه دچار اختلال خواندن و نوشتن، حدود هفت درصد دچار اختلال تکاملي زبان و حدود يک درصد از جامعه  نيز دچار اختلال طيف اتيسم هستند؛ اين به معني آن است که درصد شيوع اختلالاتي که در گفتار درماني با آنها سر و کار داريم در جامعه به نسبت بالاست و به اين ترتيب اگر همه اين افراد براي دريافت خدمات گفتاردرماني مراجعه کنند، ما آمار بالايي از مراجعين را خواهيم داشت. 

وي ادامه داد: خدمات گفتاردرماني طيف سني وسيعي را شامل مي‌شود به اين ترتيب که  با استفاده از گفتار درماني مي‌توان بر روي مهارت‌هاي بلع و ارتباط نوزادي که به صورت نارس متولد و در NICU بستري مي‌شود کار کرد تا فرد سالمندي که به دليل سکته مغزي يا بيماري‌هاي پيش رونده دچار مشکلات ارتباطي، گفتار، زبان و بلع شده است، لذا کساني که مي‌توانند از خدمات گفتار درماني استفاده کنند، ميتوانند در محدوده هاي سني مختلفي قرار داشته باشند. 

اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم توانبخشي و سلامت اجتماعي با بيان اينکه در رشته گفتاردرماني يا آسيب‌شناسي گفتار و زبان به شناسايي، ارزيابي، تشخيص و درمان انواع اختلالات گفتار، زبان، ارتباط و بلع مي‌پردازيم و تمامي افرادي که داراي يکي از اين اختلالات باشند جزو کساني هستند که مي‌توانند از خدمات گفتاردرماني بهره‌مند شوند گفت: به عنوان مثال گفتاردرمانگر مي‌تواند از طريق انجام برخي ماساژهاي تخصصي که در داخل دهان و بر روي صورت نوزادان بستري در NICU  انجام مي‌دهد، کمک کند تا اين نوزادان زودتر به مهارت بلعيدن و مکيدن برسند و نتايج تعدادي از مطالعات صورت گرفته در ايران نيز حاکي از اثر بخشي گفتاردرماني در رسيدن سريعتر نوازدان نارس به تغذيه دهاني و کاهش مدت زمان بستري آنها است. 

اشتري همچنين يادآور شد: کودکاني که دچار اختلالات رشدي گفتار و زبان (مانند تاخير در صحبت کردن، مشکلات تلفظي، لکنت، کودکان دچار کم‌شنوايي، کودکان دچار اختلال طيف اتيسم، کودکان دچار ناتواني ذهني و کودکان دچار فلج مغزي، کودکان دچار شکاف لب و کام و ...) هستند نيز به دريافت خدمات گفتاردرماني نياز دارند. 

اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم توانبخشي و سلامت اجتماعي اين نکته را نيز مطرح کرد که زبان نوشتاري بر پايه زبان شفاهي است، از اين رو گروه ديگري از کودکاني که به خدمات گفتاردرماني نيازمندند را کودکاني تشکيل مي‌دهند که دچار مشکلات يادگيري و اختلال خواندن و نوشتن در مدرسه هستند. علاوه بر اين، رشته گفتاردرماني خدمات گسترده‌اي را به طيف وسيعي از افراد داراي انواع اختلالات گفتار و زبان در بزرگسالان از جمله اختلال لکنت، اختلالات صوت و انواع اختلالات گفتار، زبان و بلع ناشي از صدمات و سکته هاي مغزي ارائه مي کند.

اشتري در ادامه در رابطه با ميزان تاثيرات گفتاردرماني نيز توضيحاتي ارائه داد و بيان کرد: گفتاردرماني در اختلالات مختلف تاثيرگذار است، اما صرف اينکه خانواده فرد را براي گفتاردرماني نزد متخصص بياورد، کافي نيست؛ گفتاردرماني يکي از رشته‌هاي توانبخشي است که روند درمان در آن طولاني و زمانبر است و نياز به تمرين و تکرار فراوان طي زمان دارد و مانند رشته پزشکي نيست که ممکن است مشکل فرد با مصرف مقطعي دارو و يا تزريق آمپول برطرف شود؛ لذا لازم است تا خانواده در طي زمان تمرينات داده شده توسط گفتاردرمانگر را با فرد دچار اختلال کار کنند تا مغز او به تدريج توانمندي خود را به دست آورد.

اشتري با اشاره به اينکه اثر بخشي گفتاردرماني به فاکتورهاي مختلفي همچون سن فرد، نوع و ميزان اختلال او، زمان مراجعه فرد به گفتاردرمانگر، ميزان همکاري فرد و خانواده و... بستگي دارد، گفت: برخي خانواده‌ها مي‌گويند که فرزندم را نزد گفتاردرمانگر بردم اما فايده نداشت و يا خانواده ديگري مي‌گويد که فرزندم با گفتاردرماني بهبود پيدا کرد، اما به اين مسئله توجه نمي‌کنند که هر فردي داراي ويژگي‌هاي منحصر به فردي بوده و با فرد ديگر متفاوت است.

اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم توانبخشي و سلامت اجتماعي افزود: در حال حاضر يکي از  مسائل و باورهاي نادرستي که در ميان برخي افراد جامعه وجود دارد و مانع درمان به هنگام مي‌شود اين است که برخي افراد بر اين باورند که کودکي که دير صحبت مي‌کند به دليل اينکه پدر يا يکي از افراد فاميل هم دير صحبت کرده، مي‌توانند با خيال آسوده صبر کنند تا کودک خودش به حرف بيفتد و يا اينکه برخي تجويز مي‌کنند به او تخم کبوتر داده شود تا به اصطلاح کودک زبانش باز شود و به اين ترتيب زمان طلايي را بابت عدم مراجعه به موقع به گفتاردرماني از دست مي‌دهند و آينده کودک را با مخاطراتي مواجه مي‌کنند، در صورتي که اگر به گفتاردرمانگر مراجعه کنند و ارزيابي و مشاوره‌هاي مناسب انجام شود، از عوارض بعدي که ممکن است به دليل عدم مراجعه به گفتاردرمانگر رخ مي دهد، پيشگيري خواهد شد.

 وي تصريح کرد: بنابراين آگاهي‌رساني به خانواده‌ها در اين زمينه ها بسيار مهم است تا باورهاي غلطي که در سطح افکار عمومي وجود دارد به تدريج تصحيح شود. 

اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم توانبخشي و سلامت اجتماعي در ادامه به بيان برخي چالش‌هاي مهم رشته گفتاردرماني پرداخت و افزود: به نظر مي‌رسد اولين و بزرگترين چالش رشته گفتاردرماني اين است که اين خدمت هنوز تحت پوشش بيمه قرار نگرفته است. 

اشتري گفت: معمولا افرادي که از خدمات گفتاردرماني استفاده مي‌کنند همزمان نياز دارند که از خدمات توانبخشي ديگري مانند کاردرماني، فيزيوتراپي و... استفاده کنند و اين هزينه‌ها براي خانواده‌ها کمرشکن است. به دليل اينکه گفتاردرماني يکي از رشته‌هاي توانبخشي است افراد بايد به طور متوسط ۲ الي سه جلسه در هفته و براي مدت طولاني به گفتاردرمانگر مراجعه تا تاثير مطلوبي از گفتاردرماني دريافت کنند و بدون پوشش دهي بيمه، اين جلسات متعدد  فشار مالي زيادي را براي خانواده‌ها به همراه دارد، اما متاسفانه با وجود تلاش‌هاي فراواني که تا به حال انجام شده، هنوز اين رشته تحت پوشش بيمه قرار نگرفته است.