ناهنجاری ها و جابجایی های کروموزومی از جمله علل ژنتیکی سقط مکرر هستند

ايرنا/ تهران- ايرنا- متخصص ژنتيک پزشکي و مسئول کلينيک سلامت مادر، جنين و نوزاد مرکز درمان ناباروري ابن سينا گفت: اختلالات کروموزومي يکي از علل بيماري ها، ناباروري و يا سقط به شمار مي روند و از اهميت بسياري برخوردار هستند. دکتر سعيد رضا غفاري افزود: اگر بتوانيم اين اختلالات را که در هسته سلول اتفاق مي افتد شناسايي کنيم، به اين ترتيب از بروز بيماري هاي ژنتيکي که مي توانند بر ناباروري تاثيرگذار باشند همچون سقط هاي مکرر، بارداري هاي پوچ و تولد فرزند معلول پيشگيري کنيم. وي در تشريح فرآيند تشکيل جنين در برخورد دو سلول گفت: ماده وراثتي و ژنتيکي انسان ها در اجسامي به نام کروموزوم وجود دارد که تمام خصوصيات ژنتيکي، ارثي، بيماري ها، حالات و غيره که از نسل قبل به ما منتقل مي شود در آنها نهفته است. وي ادامه داد: انسان ها چه مرد چه زن داراي 46 کروموزوم هستند که به هنگام شکل گيري جنين با کاهش کروموزوم در زن و مرد، 23 کروموزوم از مرد و 23 کروموزوم از زن، سلول جنيني با 46 کروموزوم تشکيل مي شود. غفاري با اشاره به زمان مناسب جهت انجام تشخيص ژنتيکي جنين افزود: زماني که سلول ها يا همان جنين به جدار رحم مادر نچسبيده اند و به عبارتي عمل لانه گزيني جنين در رحم مادر اتفاق نيفتاده است، مي توانيم وضعيت ژنتيکي جنين را بررسي کرده و ماهيت کروموزوم ها، جنسيت و غيره را تشخيص دهيم و به اين صورت مداخله ژنتيکي داشته باشيم. مسئول کلينيک سلامت مادر، جنين و نوزاد مرکز درمان ناباروري ابن سينا با بيان اينکه هميشه بايد يک تعادل کورموزومي، حتي در تعداد کروموزوم ها وجود داشته باشد، گفت: هر کدام از کروموزوم ها بايد در جاي خود و با تعداد مناسب در هر سلول وجود داشته باشند زيرا هر کروموزوم صدها و حتي هزاران ژن بر روي خود دارد. وي ادامه داد: چنانچه کروموزومي کم يا زياد شود، علايم خودش همچون ناباروري را به دنبال دارد و در اين صورت، زن و همسر وي که يکي از آنها داراي جابجايي کروموزومي هستند ممکن است صاحب فرزند سالم با جابجايي کروموزومي مي شوند يا جنين خود را سقط کنند و در برخي مواقع نيز صاحب فرزندي معلول شوند. اين متخصص ژنتيک پزشکي افزود: علم ژنتيک براي کمک به بارداري فردي که دچار جابجايي کروموزومي است به شناسايي جنين هاي داراي جابجايي و کنار گذاشتن جنين هاي نامتعادل پرداخته و از جنين هاي متعادل و سالم جهت انتقال و کاشت در رحم مادر بهره مي گيرد. همچنين دکتر مريم رفعتي، متخصص ژنتيک پزشکي و عضو تيم تخصصي مرکز درمان ناباروري ابن سينا با اشاره به اينکه آنچه در درمان ناباروري و بيماري هاي ژنتيکي مهم است، کم و زياد شدن کروموزوم ها و عدم تعادل آنها است، گفت: شرايط مناسب و مطلوب براي بارداري سالم آن است که پس از لقاح، سلول جنيني که تشکيل مي شود داراي46 کروموزوم باشد. وي افزود: جابجايي هاي کروموزومي از دو طريق با ناباروري در ارتباط هستند، يکي اينکه تعادل تعداد کروموزوم ها به هم بخورد يعني سلول شکل گرفته يا يک کروموزوم اضافه و يا کم داشته باشد و ديگر آنکه در سنين بالا احتمال بروز ناهنجاري هاي کروموزومي جنين بيشتر مي شود زيرا در خانم ها در سنين بالاتر معمولا بيش از 70 درصد تخمک ها 23 کروموزومي نيستند يعني کروموزوم کمتر يا بيشتري دارند که در صورت انجام لقاح، ديگر تبديل به جنين سالمي نخواهند شد و به همين علت سن زن در باروري يا عدم باروري از اهميت بسياري برخوردار است. رفعتي ادامه داد: عدم تعادل کروموزوم ها مي تواند سبب شکل گيري جنين غير طبيعي شود و جنين بسته به اينکه چقدر غيرطبيعي است و چه تعداد کروموزوم کم يا بيشتري دارد، مي تواند طيف وسيعي از علايم نازايي، شکست مکرر لانه گزيني، سقط مکرر و غيره را شامل شود. عضو تيم تخصصي مرکز درمان ناباروري ابن سينا با اشاره به اينکه جواب ثابتي براي خانواده اي که فرزندي مبتلا به معلوليت دارند و يا خانواده اي که سابقه بيماري ژنتيکي دارند، وجود ندارد، تاکيد کرد: تنها راهي که توصيه مي شود خانواده ها در جهت بررسي ژنتيکي و ارايه راهکارهاي پيشگيرانه از آن استفاده کنند، مشاوره ژنتيک است. رفعتي افزود: سقط مکرر يک مشکل شايع در جامعه است که بخشي از آن به علل ژنتيکي يعني ناهنجاري هاي متعادل کروموزومي و جابجايي هاي کروموزومي بر مي گردد، بنابراين همه دلايل سقط جنين به علل ژنتيکي مرتبط نيست اما بررسي ژنتيکي والدين و جنين امري ضروري است.