چگونه ناخواسته در «کلاب هاوس» مجرم نشویم؟

فارس/ عدم آگاهي کاربران از قوانين و محدوديت‌هاي فضاي مجازي مي‌تواند سبب درگيري برخي از کاربران با جرائم و تخلفاتي ناخواسته شود، تخلفاتي که مي‌توان با آگاهي از آن‌ها جلوگيري کرد.

اگر اخبار را دنبال کرده باشيد يا اهل فعاليت در فضاي مجازي و پيگيري اخبار باشيد قطعا اسم «کلاب هاوس» (ClubHouse) لااقل يکبار به گوشتان خورده است. اين شبکه اجتماعي که از اواخر اسفند سال گذشته اسمش بر سر زبان‌ها افتاد، بستري براي تعامل کاربران به شکل صوتي و برخط است؛ به اين شکل که يکي از اعضا با ايجاد يک اتاق (room) محيطي را براي گفت‌وگو آماده مي‌کند و از آن پس افراد مي‌توانند با پيوستن به آن اتاق با موافقت ايجادکننده گروه در بحث‌هاي آن شرکت کنند.

اين پلتفرم که تا امروز بيش از ۳ ميليون کاربر از سراسر جهان دارد، بسيار مورد استقبال فعالان فضاي مجازي قرار گرفته و تا کنون ده‌ها هزار نفر از کاربران اينترنت در ايران به آن پيوسته‌اند. با اين حال عدم آگاهي کاربران از قوانين و محدوديت‌ها در اين فضا، مانند هر بستر ديگري مي‌تواند سبب درگيري برخي از کاربران با جرائم و تخلفاتي ناخواسته شود، تخلفاتي که مي‌توان با اندکي آگاهي از آن‌ها جلوگيري کرد.

---

بازار

---

آيا ايجاد کننده اتاق گفت‌وگو در خصوص جرائم اتاق مسئول است؟

محمدجعفر نعناکار حقوقدان و وکيل پايه يک دادگستري در گفت‌وگو با خبرنگار فارس درباره مخاطرات حقوقي احتمالي براي سازنده اتاق در پلتفرم کلاب هاوس، اظهار کرد: به صورت کلي اگر کسي بدون سوء نيت اتاقي را ايجاد کند، مسئوليتي نسبت به اظهارات اعضاي آن اتاق ندارد و مسئوليت گفته‌هايي که ممکن است جرم محسوب شوند يا خود گوينده آن مطلب است؛ چراکه نمي‌شود با اين دليل که مدير گروه مي‌توانسته اجازه حرف زدن به مجرم بدهد، او را مسئول دانست. زيرا امکان اقدام پيشگيرانه در اين موارد وجود ندارد و در اتاق‌هاي کلاب هاوس هموارد يک اتفاق برخط شفاهي در حال رخ دادن است. مثلا تصور کنيد فردي توهين مي‌کند، پيش از توهين نمي‌شود او را ميوت کرد و نمي‌توان اقدام پيشگيرانه و دفعي درباره او انجام داد.

وي با بيان اينکه البته عدم مسئوليت سازنده گروه مطلق نيست گفت: اما اگر اتاقي ساخته بشود و ثابت شود که در ايجاد آن حسن نيت نبوده است، مثلا اتاقي با عنوان روش‌هاي ترور يا براندازي جمهوري اسلامي ساخته شود، سوءنيت بر کسي که آن اتاق را آماده کرده حاکم است؛ فلذا آن سازنده هم مي‌تواند به عنوان مباشر يا معاون جرم‌هايي که در اتاق اتفاق مي‌افتد مورد تعقيب و پيگرد قانون قرار بگيرد

نعناکار با اشاره به شرايطي که سازنده گروه پس از اقدام مجرمانه يکي از اعضا، اقدام به محدود کردن او نمي‌کند اظهار کرد: در اين شرايط ممکن است سونيت احراز شود و سازنده به عنوان شريک جرم تعقيب شود؛ يعني سازنده مديريتش به گونه‌اي است که افراد را به اين جهت سوق مي‌دهد که بدون هيچ محدوديتي بتوانند اقدامات مجرمانه انجام دهند.

آيا جرائم رخ داده در کلاب هاوس غيرقابل اثبات هستند؟

اين حقوقدان درباره اين باور که به علت ضبط نشدن گفت‌وگوها در فضاي کلاب هاوس، امکان پيگرد قانوني مطالب منتشر شده در آن وجود ندارد گفت: اين نگاه که چون گفت‌وگوها در کلاب هاوس ضبط نمي‌شود پس قابليت اثباتش از بين مي‌رود تفکر غلطي است. مثلا در يک گفتگويي که ۷۰ آدم در آن هست، يکي مي‌آيد و حرف مجرمانه‌اي مي‌زند و مي‌رود. ما يک سري قواعد حقوقي داريم که به آن ادله اثبات دعوي مي‌گويند که يکي از آن‌ها شهادت شهود است؛ يعني در زماني که ضابط قضايي بخواهد چيزي را اثبات کند، مي‌تواند به شهادت حاضرين در اتاق گفت‌وگو استناد کند و جرم مي‌تواند به آن وسيله اثبات شود. البته روش‌هاي ديگري هم هست و مي‌توان از لحاظ امنيتي و اطلاعاتي تدابيري انديشيد يا ممکن است گفت‎‌وگوهاي اتاق گفت‌وگو توسط خود اعضاي اتاق ضبط شوند.

آيا دعوت‌کننده، نسبت به جرائم ارتکابي دعوت‌شونده مسئول است؟

نعناکار درباره مسئوليت دعوت‌کننده نسبت به جرائم دعوت‌شونده در محيط کلاب هاوس اظهار کرد: دعوت کردن لزوما مسئوليتي ايجاد نمي‌کند. براي مثال شما وقتي چاقوفروشي داري هم مي‌تواني به قاتل چاقو بفروشي هم به جراح؛ پس صرف اينکه من به شما دعوت‌نامه بدهم و شما با آن در کلاب هاوس فعاليت مجرمانه‌اي کنيد، نمي‌تواند دليلي بر اثبات مجرميت دعوت‌کننده باشد ولي اگر واقعا براي مقام قضايي اثبات شود که شخصي به صورت سازماندهي شده براي افراد خاصي دعوتنامه فرستاده است و اين افراد در بستر کلاب هاوس اعمال مجرمانه انجام مي‌دهند در آن حالت مي‌توان موضوع را در حوزه جرم‌هاي سازمان‌يافته بررسي کرد.

وظيفه هر شهروند، خودمراقبتي است

اين حقوقدان درباره راهکارهاي نظارت بر فضاي کلاب‌هاوس و جلوگيري از جرائم در آن گفت: از نظر من به صرف اينکه تعدادي معاند و ضدانقلاب در يک اتاق گفت‌وگو کنند، نمي‌شود گفت دارند مرتکب جرم مي‌شوند. چه بسا اين گفت‌وگوها از باب گفتمان‌سازي يا بحث‌سازي بد هم نباشد. اما برخي اوقات مي‌بينيم که اتاق‌هايي ايجاد مي‌شود که اصولا براي اعمال مجرمانه است. در خصوص اين اتاق‌ها چند نکته وجود دارد، اول اينکه خود افرادي که در کلاب هاوس فعاليت دارند بايد دقت کنند که در اين اتاق‌ها وارد نشوند؛ يعني مراقب باشند وارد اتاق‌هايي که مي‌دانند فعاليت مجرمانه از قبيل براندازي، ترويج فحشا، توهين و... انجام مي‌دهند، نشود و اگر وارد شدند، آنجا را سريعا ترک کنند. اين وظيفه فردي کساني است که در کلاب هاوس فعاليت مي‌کنند.

وي ادامه داد: نکته ديگري که بايد در کنترل اين فضا به آن توجه کنيم، تعميق حکمراني سايبري است اما متأسفانه عليرغم اينکه ما در کشور نهادهاي متعددي در امر فضاي مجازي از قبيل شوراي عالي فضاي مجازي، وزارت ارتباطات و وزارت اطلاعات داريم، هنوز چهارچوب حکمراني سايبري ما، چه به صورت عمودي و چه به صورت افقي معلوم نيست.

رگولاتوري هوشمند؛ جايگزين مطلوب فيلترينگ

نعناکار با بيان اينکه ديپلماسي سايبري و استفاده از فناوري براي رگولاتوري مي‌توانند ابزارهاي مناسبي براي کنترل فضاي مجازي خصوصا کلاب هاوس باشند گفت: بايد بحث نظارت و پايش و پالايش به صورت جدي پيگيري شود. اينکه ما نمي‌توانيم با صاحبان توييتر، کلاب هاوس و ساير پلتفرم‌هاي خارجي فعال در کشور ارتباط بگيريم بخشي از آن به ديپلماسي سايبري ما برمي‌گردد که بايد آن را تقويت کرد راه حل ديگر هم آن است که از فناوري‌هاي روز براي مديريت فضاي مجازي استفاده کنيم. مثلا در حال حاضر فناوري‌هاي پيشرفته‌اي وجود دارد که صوت را تبديل به متن مي‌کند و متن را تحليل مي‌کند و تشخيص مي‌دهد که محتواي فلان اتاق آيا مجرمانه است يا نه. بنابراين به نظر مي‌رسد اگر چهارچوب‌هاي حکمراني سايبري مشخص شود و به واسطه آن متولي رگولاتوري هم مشخص شود؛ به کمک افراد متخصصي که در داخل کشور وجود دارند، مي‌شود اين رگولاتوري را توسعه داد تا اگر طرف‌هاي خارجي با شما همکاري نکردند به جاي اينکه آن پلتفرم را فيلتر کنيد از رگولاتوري هوشمند استفاده کنيد.

با اين همه بايد توجه داشت که بسترهاي جديد ارتباط در عين اينکه مي‌توانند فرصتي براي ارتباطات بيشتر باشند، اين قابليت را دارند که ناخواسته ما را درگير اقدامي مجرمانه کنند. مسئله‌اي که براي پيشگيري از آن همگي نياز به آموزش و مراقبت داريم.

به پيج اينستاگرامي «آخرين خبر» بپيونديد
instagram.com/akharinkhabar